ಮಂಡಲ ವಿಸ್ಮಯ

 

ನಾಗಬನ ಹಾಗೂ ಹಿರಣ್ಯ ದೇಗುಲ, ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ.  ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಏನೇ ಪೂಜಾವಿಧಿ ಜರುಗಲಿ,  ನಾಗನಿಗೂ ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ ಇದ್ದೇ ಇದೆ.  ನಾಗಬನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂಕಲ್ಪವೋ ಎಂಬಂತೆ ದೇವೀ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವೂ ಇದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಾಗ ಎದ್ದು ಬಂದಳು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ.

ವರ್ಷವೂ ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪೂಜಾ ಮಹೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ನನಗೆ ವೈದಿಕ ವಿಧಿಯ  ಮಂಡಲಗಳು ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟಿಸಿವೆ. ನನ್ನ ಐ ಫೋನ್ ಅದೆಷ್ಟೋ ಮಂಡಲ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಟ್ಟಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡಿನ ನಾಗಬನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಪೂಜೆ ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಕಲೆಯೂ ಹೌದು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೋಡಿದ ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮಂಡಲ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಬಣ್ಣದ ಪುಡಿಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ ಹೆಡೆ ಬಿಚ್ಚಿದ ಸರ್ಪಗಳ ಆಕಾರ, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಕಳಶ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಭಕ್ತಿಭಾವ ಮೂಡಿಸುವ ದೃಶ್ಯ.

ಆದರೆ ಈ ಮಂಡಲವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹೊಳೆದದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರ. ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾಗನ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ, ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ! ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕ ರೇಖಾಗಣಿತ ಕಲಿತವರಿಗೂ ಇದು ಸವಾಲೇ ಸರಿ. ಮಂಡಲ ರಚಿಸುವ ನಮ್ಮ ವೈದಿಕರು ಯಾವ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರ ಓದಿದವರಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವರ ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಿಡಿಯುವ ದಾರ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗೋಲಿನಲ್ಲಿ ಅದೆಂಥದ್ದೋ ಜಾದೂ ಇದೆ.

ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ, ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿದುಬಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನವಿದು. ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ ಅಭ್ಯಾಸ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಒಲಿದ ಸಿದ್ಧಿ. ಬಣ್ಣದ ಹುಡಿಗಳನ್ನು ಬೆರಳುಗಳ ಸಂದಿಯಿಂದ ಸಲೀಸಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾ, ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕುತ್ತಾ ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಆ ಮಂಡಲಗಳು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಜ್ವಲಂತ ಸಾಕ್ಷಿ.

ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವೊಂದೇ ಜ್ಞಾನದ ಅಳತೆಗೋಲಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಮಂಡಲಗಳು ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಸಾರುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ಈ ಕಲೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಗಣಿತದ ನಿಖರತೆಗೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ತಲೆಬಾಗಲೇಬೇಕು.

ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಪಲ್ಯ

ಅಡಿಕೆಯ ತೋಟದೊಳಗೆ ಬಾಳೆಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳೆ,   ಹಿಂದೆ ಬಾಳೆಕಾಯಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೇ ಬಂದು ಬಾಳೆಗೊನೆಗಳನ್ನು ತೋಟದಿಂದ ತಂದು ಅದಕ್ಕೊಂದು ನಿಶ್ತಿತ ದರ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಿ ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು.  ಈಗ ಬದಲಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾವೇ ಬಾಳೆಗೊನೆಗಳನ್ನು ಅಂಗಡಿಯ ತನಕ ಕೊಂಡೊಯ್ದರೂ ಕೊಳ್ಳುವವರಿಲ್ಲ,  ನಮ್ಮ ಗಾಡಿಯ ಇಂಧನದ ಖರ್ಚೂ ಸಿಗದು.  ತೋಟದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ  ಕಾರ್ಮಿಕರು ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ತಂದಿರಿಸುವ ಬಾಳೆಗೊನೆಗಳು ಹಣ್ಣಾದಂತೆ ಮುಗಿಸುವ ಕರ್ತವ್ಯ ನಮ್ಮದು.

ಈಗ ಬೂದಿ ಬಾಳೆಯ ಸರದಿ ಬಂದಿದೆ,   ಕೊಳೆದು ಬಿಸಾಡುವಂತಾಗಬಾರದು,   ಉಳಿದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪಲ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ ಹೇಗೆ?

ಗೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಹಣ್ಣುಗಳು ಉಳಿದಿವೆ,  ಉರುಟುರುಟಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವುದು.   ಬಾಣಲೆಗೆ ತುಪ್ಪ ಮೂರು ಚಮಚ ಎರೆದು ಒಗ್ಗರಣೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಉದುರಿಸುವುದು.  ಕತ್ತರಿಸಿಟ್ಟ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸುರುವಿ, ರುಚಿಕರವಾಗಲು ಉಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಬೆಲ್ಲ ಹಾಕುವುದು.  ಬೇಯಲು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರು ಇರಲಿ,  ಬೆಂದು ಮುದ್ದೆಯಾಗಕೂಡದು,  ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಬೇಯಲೆಷ್ಟು ಹೊತ್ತು? ಕಾಯಿ ತುರಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಮೇಲಿನಿಂದ ಉದುರಿಸಿ,  ಸೌಟಾಡಿಸಿ, ಕಿಚ್ಚು ನಂದಿಸಿ ಮುಚ್ಚಿ ಇರಿಸಿ.

ಇಂತಹ ಪಲ್ಯ ಇದೇ ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲ,  ತೋಟದ ಎಲ್ಲ ಮಾದರಿಯ ಬಾಳೆಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿದೆ.  ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಅಂಗಡಿಯ ನೇಂದ್ರ ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.  ರುಚಿಯಾದ ಈ ಪಲ್ಯಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ತೋಟದ ಬಾಳೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ, ಸಂಜೆಯ ಚಹಾಕೂಟಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತ.

ಮಾಯಾ ಜಾಲ

 ಯಾರಿವಳು ಮಿಸ್ ಲೀಲಾವತಿ

ಬಲೆಯನೇಕೆ ಬೀಸಿಹಳು

ಅಹುದಹುದು

ಈಕೆ ಮೀನಾಕ್ಷಿ

ಬದುಕ ಪಾಡು ನಡೆದಿದೆ

ಬಲೆಯೇನೋ ದೊಡ್ಡದಿದೆ

ತೆಪ್ಪವೇನೋ ಪುಟ್ಟದು

ಅಕ್ಕಾ, ಬೊಗಸೆ ತುಂಬ ಬದುಕು ಸಾಕು ಅನ್ನು 

ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ದೋಸೆ

 ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯಿಂದ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ಬಂದಿದೆ.  ತಿನ್ನುವ ಆಸಕ್ತಿ ನಮಗಿಬ್ಬರಿಗೂ ಇಲ್ಲ,  ತೋಟದಲ್ಲಿ ಹತ್ತುಹಲವು ಮರಗಳಿದ್ದರೂ, ಮರ ತುಂಬ ಹಲಸು ತುಂಬಿದ್ದರೂ ನಾವು ಅದರ ಸುದ್ದಿಗೇ ಹೋಗಿಲ್ಲ,  ಇರಲಿ,  ಹಲಸು ಕೊಯ್ದು ತರುವ ಕಟ್ಟಾಳುಗಳೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಈಗ ಇಲ್ಲ.  ಕೊಯ್ದು ತಂದರೂ ಮುತುವರ್ಜಿಯಿಂದ ಸೊಳೆ ಬಿಡಿಸಿ, ಆಯ್ದು ಕೊಡಲಿಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲ,  ಇರಲಿ,  ಈಗ ಬಂದಿರುವ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಸೊಳೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನದೇ ಬಿಸಾಡುವುದುಂಟೇ,  ಸೊಗಸಾದ ಸೆಟ್ ದೋಸೆ ಮಾಡೋಣ. 

ಲೋಟ ತುಂಬ ಆಯ್ದು ಇಟ್ಟ ಹಲಸಿನ ಸೊಳೆಗಳು.

ಒಂದು ಲೋಟ ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ.

ತಲಾ ಎರಡು ಚಮಚ ಉದ್ದು ಹಾಗೂ ಮೆಂತೆ.

ಎರಡು ಚಮಚ ದಪ್ಪ ಅವಲಕ್ಕಿ.

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊಳೆದು ನೀರೆರೆದು ಇಡುವುದು.

ಸಂಜೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಅರೆಯಿರಿ. ಹಲಸಿನ ಸೊಳೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ಅರೆಯಿರಿ.  ನಂತರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅರೆಯುವುದು.  ನುಣ್ಣಗಾದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಉಪ್ಪು ಬೆರೆಸಿ ಮುಚ್ಚಿ ಇಡುವುದು.

ಮುಂಜಾನೆ ದೋಸೆ ಎರೆದು ತಿನ್ನುವುದು,  ಸೆಟ್ ದೋಸೆಯಂತೆ ಎರೆಯಿರಿ,  ಬೇಡವೇ, ತೆಳ್ಳಗೆ ಪೇಪರ್ ದೋಸೆ ಎರೆಯಿರಿ.

ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಚಟ್ಣಿ ಉತ್ತಮ.

ಇಂತಹ ದೋಸೆಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ,  ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಸೌತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ.  ಮಧುಕರ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ತಂದಂತಹ ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ (ಪಪ್ಪಾಯಿ) ತಿಂದು ಮುಗಿಯದಿದ್ದಾಗ ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ದೋಸೆ ನನ್ನ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಬಂದಿದೆ.  ಈ ಥರ ಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹಣ್ಣು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೂಡಾ ತಿಳಿಯುವಂತಿಲ್ಲ,   “ಪಪ್ಪಾಯಿ ದೋಸೆಯಾ, ನಂಗೆ ಬೇಡಾ..” ಎನ್ನುವ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲ.

ಕಾಡು ಶರಬತ್ ಹಣ್ಣು

 

ಬಚ್ಚಲು ಮನೆಯ ನೀರು ಹೋಗುವ ತೂಬು ಕಸ ನಿಂದಂತಿದೆಯಲ್ಲ,  ನೀರು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹೊರ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ ಹೇಗೆ?   ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಹಿತ್ತಲ ಕಡೆಗಿದ್ದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಲಾಗಿ, ಆಹ! ನಿಸರ್ಗವೇ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದಂತಿದೆಯಲ್ಲ.  ಮೊಬೈಲು ತಂದು ಪಟ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸೋಣ ಅಂದರೆ ಹೊರಗಿಳಿಯುವ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಪಾಚಿ ಕಟ್ಟಿದಂತಿದೆ.  ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುವವರೂ ಇಲ್ಲ. ನಾಳೆ ನೋಡೋಣ.

ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಮೇರೆಯಿರದ ಆ ನಾಳೆ ಬಂದಿತು.  ಇನ್ನೊಂದು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಬಳಸಿ ಬಂದು ಪಟ ತಗೆದೂ ಆಯ್ತು.  ಆಕರ್ಷಕ ಹೂ,  ಶರಬತ್ ಹಣ್ಣಿನ ಮಿನಿಯೇಚರ್,  ಕಾಯಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಕ.  ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಬಳ್ಳಿ ಸಸ್ಯ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿದೆ,  ಮಗಳ ನೆನಪಾಯ್ತು,  ಅವಳು ಇದರ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಳು.  ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಮಗಳಿಗೆ ಪಟ ಕಳಿಸಿದ್ದೂ ಆಯ್ತು.  ಜಾಯಿಂಟ್ ಅಕೌಂಟಿನಲ್ಲಿ ಮಗನಿಗೂ ಪಟ ಲಭ್ಯ.

“ ಅವಳನ್ನೇನು ಕೇಳ್ತೀಯಾ, ನಾನೂ ತಿಂದಿದ್ದೇನೆ.. ಹಣ್ಣಾಗ್ಬೇಕು,  ಒಳ್ಳೇ ಸಿಹಿ.. “

“ ಹೌದ,  ಅದಕ್ಕೇನು ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಾ?”

“”ಅದೆಲ್ಲ ನಂಗೊತ್ತಿಲ್ಲ..”

ಇಬ್ಬರೂ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿಂದವರೇ,  ನನಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ತಂದ್ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟೇ.

ಮಕ್ಕಳಿಗಂತೂ ಹೆಸರು ತಿಳಿಯದು.  ಹೆಸರು ತಿಳಿಯಲು ನನಗೇನೂ ಪರದಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ.  

ಇದು ಜ್ಯೂಸ್ ಮಾಡಿ ಸವಿಯುವ 'ಶರಬತ್ ಹಣ್ಣಿನ' (Passion Fruit) ಕಾಡು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯ!  ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು Passiflora foetida.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕಾಡು ಶರಬತ್ ಬಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಕಾಡು ಪ್ಯಾಷನ್ ಫ್ರೂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಕಾಯಿಯ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಬಲೆಯಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಚನೆಯಿಂದಾಗಿ  ಇದನ್ನು ಕುಕ್ಕೆ ಬಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಅಜ್ಜಿ ಗಡ್ಡ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇದರ ಹೂವು ಕೂಡ ಶರಬತ್ ಬಳ್ಳಿಯ ಹೂವಿನ (ಕೃಷ್ಣಕಮಲ) ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ರೂಪದಂತೆಯೇ ಇದೆ.   

ಕಾಯಿಗಳು ಹಣ್ಣಾದಾಗ ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣಾದಾಗ ಒಳಗಿನ ತಿರುಳು ಶರಬತ್ ಹಣ್ಣಿನಂತೆಯೇ ಹುಳಿ-ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಕಡೆ ಮಕ್ಕಳು ಈ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಬಹಳ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ತೋಟದಲ್ಲಿ ಅಸಲಿ ಶರಬತ್ ಬಳ್ಳಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಈ ಪುಟ್ಟ ಕಾಡು ಸಂಬಂಧಿಯೂ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಂದು ಸುಂದರ ವಿಸ್ಮಯ!

ಈ 'ಕಾಡು ಶರಬತ್' ಸಸ್ಯ ಕೇವಲ ಕಾಡು-ಕಳೆಯಲ್ಲ, ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೂ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಗಳಿವೆ.

ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು (Medicinal Uses): ನಾಟಿ ವೈದ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಬಳ್ಳಿಯ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಗಾಯ, ಕಜ್ಜಿ, ಅಥವಾ ಚರ್ಮದ ತುರಿಕೆಗೆ ಇದರ ಎಲೆಯ ರಸವನ್ನು ಹಚ್ಚುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೂಢಿಯಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇತರ ಶರಬತ್ ಜಾತಿಯ ಎಲೆಗಳಂತೆಯೇ ಇದು ಕೂಡ ನರಗಳನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಇದರ ಕಷಾಯವನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ 'ಜಾಲರಿ' (Insect-trapping mechanism): ಫೋಟೋ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಕಾಯಿಯ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಆ ಬಲೆಯಂತಹ ರಚನೆ ಕೇವಲ ಅಂದಕ್ಕಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂಟಂಟಾದ ದ್ರವವಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಕೀಟಗಳಿಂದ ಗಿಡವು ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು ಅರೆ-ಕೀಟಹಾರಿ ಅಥವಾ Protocarnivorous ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ).

ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆ: ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ  ಇದು ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾದ ಗಿಡ. ತೋಟದಲ್ಲಿ ಈ ಗಿಡವಿದ್ದರೆ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಹೂವಿನ ಮಕರಂದ ಹೀರಲು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡಲು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆ.

ಈ ಕಾಡು ಶರಬತ್ ಬಳ್ಳಿ (Passiflora foetida) ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಪಾಯುಷಿ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಮಳೆಗಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಪುಟಿದೆದ್ದು ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಹೂವು-ಹಣ್ಣು ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿನ ಒಡಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಒಣಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಹಜ ಚಕ್ರ. 

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರ ಹಣ್ಣು, ಪುಚ್ಚೆ ಹಣ್ಣು,  ಕುಕ್ಕೆ ಬಳ್ಳಿ, ಸಾಲಿಗನ ಬಳ್ಳಿ,ಬುಟ್ಟಿ ಬಳ್ಳಿ, ಹೀಗೆಲ್ಲ ಹೆಸರುಗಳು,  ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ. 

ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಿಡಕ್ಕೂ ಅದರ ರೂಪ ಮತ್ತು ಗುಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಿಡುವ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ಜಾಣ್ಮೆಗೆ ಈ ಗಿಡವೇ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸಾಕ್ಷಿ:

ಗಡಿಯಾರ ಹಣ್ಣು: ಇದರ ಹೂವಿನ ಆಕಾರವು ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದರಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಹೆಸರು.

ಕುಕ್ಕೆ ಬಳ್ಳಿ / ಬುಟ್ಟಿ ಬಳ್ಳಿ: ಕಾಯಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಆ ಬಲೆಯಂತಹ ರಚನೆಯು ಪುಟ್ಟ ಕುಕ್ಕೆಯಂತೆ (ಬುಟ್ಟಿ) ಕಾಣುವುದರಿಂದ.

ಸಾಲಿಗನ ಬಳ್ಳಿ: ಜೇಡರ (ಸಾಲಿಗ) ಬಲೆಯಂತೆ ಕಾಯಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾಲರಿಯಿಂದಾಗಿ.

ಪುಚ್ಚೆ ಹಣ್ಣು: ಬೆಕ್ಕಿನ (ಪುಚ್ಚೆ) ಮೈಮೇಲಿನ ನಯವಾದ ಕೂದಲಿನಂತಹ ರಚನೆ ಇರುವುದರಿಂದ.

ಇನ್ನೊಂದು ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಚಾರವೇನೆಂದರೆ, ನಾವು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ 'ಕಾಡು ಶರಬತ್ ಬಳ್ಳಿ' (Passiflora foetida) ನರಗಳನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ (sedative) ಪ್ರಬಲ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ, ಆತಂಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮದ್ದು. 

ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಸೇಡಿಯಾಪು ಕೃಷ್ಣಭಟ್ಟರು ಮಾನಸಿಕ ಅಶ್ವಸ್ಥರಿಗೆ ಮಂತ್ರವಾದದ ಔಷಧಿಯೆಂದು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸೊಪ್ಪಿನ ಔಷಧ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ, ರೋಗಿಗಳು ಗುಣಮುಖರಾಗಿಯೇ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ… ನನ್ನಮ್ಮನ ಹೇಳಿಕೆ ಈಗ ನೆನಪಾಯಿತು.

ಹಾಗಾಗಿ, ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು  ಸೇಡಿಯಾಪು ಅಜ್ಜ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ 'ಯಾವುದೋ ಸೊಪ್ಪು' ಬಹುಶಃ ಇದೇ ಕುಕ್ಕೆ ಬಳ್ಳಿಯಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ದಟ್ಟವಾಗಿವೆ!  ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಅಗಾಧ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದ ಸೇಡಿಯಾಪು ಕೃಷ್ಣರು ಮಂತ್ರಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇಂತಹ ನಾಟಿ ಔಷಧಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆಯ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವಾದ, ಆಯುರ್ವೇದ ಹಾಗೂ ನಿಸರ್ಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ನಿಕಟವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂದೇ ನಾವು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ.

ನೆಲಕಂಚಿ

 

ಮಳೆ ಆರಂಭವಾದ ಮೇಲೆ ಮುಂಜಾನೆಯ ತಿಂಡಿಯ ನಂತರ, ತುಂಟಿಗೆ ಎರಡು ದೋಸೆಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ,  ಮೊಬೈಲ್ ಹಿಡಿದು ಅಂಗಳಕ್ಕಿಳಿದರೆ,  ಮುಂದಿನ ಅರ್ಥ ಗಂಟೆ ಸಸ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಮಾತುಕತೆ.  ಕಲ್ಲಿನ ದರೆಯ ಮೇಲೆ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂಗಳು ಅರಳಿವೆ,   ಥಂಡರ್ ಲಿಲ್ಲಿ ವಾರವಾದರೂ ಬಾಡದು,  ನೆನೆದು ಮುದ್ದೆಯೂ ಆಗದು.    ಕೆಳಗೆ ನಾನು ನಿಂತ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸೂಗದೆ ಬಳ್ಳಿ ಹಬ್ಬುತ್ತಲಿದೆ.  ಇದೂ ಒಂದು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ,  ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಔಷಧೀಯ ಗುಣವಿಲ್ಲದ ಸಸ್ಯವಿಲ್ಲ.    ಲಿಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವಂತೆ.   ಅಲ್ಲೊಂದು ಬಿಳಿ ಹೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆಯಲ್ಲ.  ಹೂವೇ ಚಂದ, ಎಲೆಗಳೂ ಆಕರ್ಷಕ.  ಮಳೆಗಾಲದ ವೈಭವ ಎಂದರೆ ಹೀಗೆ ಮನೋಹರ ದೃಶ್ಯಗಳು.  ಬಿಳಿ ಹೂ ಮೊಬೈಲಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಿತು.   ಮನೆಗೆ ತೆರಳೋಣ. ಇದೇನೂ ನಾನು ಇದುವರೆಗೂ ಕಾಣದ ಹೂವಲ್ಲ,  ಹಿಂದೆ ಮನೆ ತುಂಬ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದ ಕಾಲ,  ತುರುಬು ಕಟ್ಟಿ ಹೂವಿನ ದಂಡೆಯನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸುವಲ್ಲಿಗೆ ಕೇಶ ಶೃಂಗಾರ ಮುಗಿಯಿತು.  ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಸೇವಂತಿಗೆ, ಅಬ್ಬಲಿಗೆ ಯಾವುದೂ ಆದೀತು. ಮಳೆಯ ಅವತರಣದೊಂದಿಗೆ ನೆಲದಿಂದೇಳುವ ಕಾಡು ಹೂಗಳೂ ನಡಿದೀತು,  ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ.  “ ಈ ಹೂ ಯಾವುದು ದೊಡ್ಡಮ್ಮ? “  ಅವರೇನೋ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು.   ಬಾಲ್ಯಸಹಜವಾಗಿ ಹೆಸರು ಮರೆತು ಹೋಗಿತ್ತು.

ಹಿರಣ್ಯದ ನೆಲದೊಡತಿಯಾದ ನಂತರ,  ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮೊಬೈಲುಗಳ ಒಡನಾಟ, ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಕೃತಿಯತ್ತ ಚಿತ್ತ ಹರಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.  ನೆಲಕಂಚಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಬಿಳಿ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂತಹ ಹೂವು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನನ್ನ ಮೊಬೈಲ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಲಿದೆ.  ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ naregamia alata,  ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಹರಡಿದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಇದರ ಹೂವುಗಳು ಪರಿಸರವನ್ನು ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಔಷಧೀಯ ವನವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. 

ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ನಾಟಿ ವೈದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ. ನಮ್ಮ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇದನ್ನು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ (ಕಫ, ಶೀತ), ಪಿತ್ತ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಹಾಗೂ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಮಳೆಯ ಮೊದಲ ಸಿಂಚನಕ್ಕೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದಂತಹ  ಈ ಸಸ್ಯಗಳು ತೋಟದ ಮಣ್ಣಿನ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಾಗಲಾರದು.  ಮಳೆಯ ಆಗಮನ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಒಂಥರಾ ಜಾದೂ ಮಾಡಿದಂತೆ! ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳು ಮಳೆಯ ನೀರು ತಾಗಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಜೀವ ಪಡೆದು ಹೀಗೆ ಮೇಲೆದ್ದು ನಳನಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಪಚ್ಚಬಾಳೆಯ ದೋಸೆ

 

ಸಂಜೆ ಡೈರಿಯಿಂದ ಹಾಲು ತರುವಾಗ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಣ್ಣು ಹಂಪಲು, ತರಕಾರಿ ತರಿಸುವ ರೂಢಿ.   ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಡ್ರೈವರು ರಾಜಣ್ಣ “ ಹಾಲು ನಾನೇ ತರ್ತೇನೆ. “. ಎಂದು ಹೊರಟ.  ಅವನಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಬಾರದು,  ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ವದರಬೇಕು.   ನನ್ನದು ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಹಿಂದಿ, ಉಳಿದಂತೆ ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾ,  ಧಾರಾವಾಹಿಗಳೇ ನಮ್ಮ ಪಠ್ಯ.

ನೇಂದ್ರ ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು ತಾ ಅಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪಚ್ಚಬಾಳೆ ಬಂದಿದೆ.  ನನಗೂ ಮೊದಲು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.   ತಿನ್ನಬಹುದಿತ್ತು,  ನನಗೋ ಶೀತಗಾಳಿ ಬಡಿದಿದೆ.  ತಿನ್ನಲು ರುಚಿ ಆದರೂ ಶೀತ ಜಾಸ್ತಿ ಆದೀತು.

ಹೊರಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಹಿಡಿದು ಕೂತಿದ್ದ ರಾಜಣ್ಣ,  ಅವನಿಗೇ ಎರಡು ಹಣ್ಣು ಸಂದಾಯ ಆಯ್ತು.  ನಮ್ಮವರೂ ಒಂದು ಹಣ್ಣು ತಿಂದರು.

ತಿಂಡಿ ತಿನಿಸು ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪಚ್ಚಬಾಳೆ ಉತ್ತಮ,  ಬನ್ಸ್, ಪೂರಿ, ಚಪಾತಿ ಎಲ್ಲ ನೆನಪಾಯ್ತು,  ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿದ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಯಾಕಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು, ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಾಸ್ತವ್ಯ.

ದೋಸೆ ಮಾಡಿಯೇ ಸಿದ್ಧ,  ಒಂದೂವರೆ ಲೋಟ ಅಕ್ಕಿ ನೀರಿಗೆ ಬಿತ್ತು,  ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ ಒಡೆದು ಅರ್ಧ ಕಡಿ ತುರಿದೂ ಆಯ್ತು.  ತುರಿದ ಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಅರೆವಾಸಿ ನಾಳೆಯ ಚಟ್ಣಿಗೆ ತೆಗೆದಿರಿಸಲಾಯಿತು.  ಒಂದು ಚಮಚ ದಪ್ಪ ಅವಲಕ್ಕಿ ಇರಲಿ,  ಅದನ್ನೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ ಇಡುವುದು.

ರಾತ್ರಿ ಊಟದ ನಂತರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆಯುವುದು,  ರುಚಿಗೆ ಉಪ್ಪು,  ತುಂಡು ಬೆಲ್ಲ ಕೂಡಿಸಿ ಇಡುವುದು,  ಮುಂಜಾನೆ ದೋಸೆ ಎರೆಯುವುದು.

ಈ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಸೆಟ್ ದೋಸೆಯೂ ಆದೀತು, ತೆಳ್ಳಗೆ ಪೇಪರ್ ದೋಸೆಯೂ ನಡೆದೀತು,  ಗುಳಿಯಪ್ಪವೂ ಭಲೇ ಭಲೇ ಅಂದೀತು.

ಬರೆಯಲು ಮರೆತದ್ದು,  ಅರೆಯುವಾಗ ಮೂರು ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಕೂಡಿ ಅರೆಯಿರಿ.